
Core · Gids
EUDR voor food: cacao, koffie, palmolie, soja en rund in het productrecord
- 01 Afbakenen
- 02 Verzamelen
- 03 Beoordelen
- 04 Verklaren
- 05 Bewaren
Een chocoladereep, een zak gebrande koffie, een pak vers rundvlees en een fles sojaolie vallen allemaal onder de EU-ontbossingsverordening (EUDR). Een kuipje margarine met palmolie niet. Een douanecode maakt dat verschil, dus de EUDR is net zo goed een productdatavraag als een inkoopvraag. Deze gids behandelt de regels zoals ze in november 2026 gelden, de voedingscodes binnen de scope en welke data elke rol waar bewaart. Het is geen juridisch advies: laat je verplichtingen bevestigen door je juridische of complianceteam. De andere data-uitdagingen in food staan naast elkaar op onze hub voor voedingsmiddelen; het bredere foodrecord staat in PIM voor food en beverage.
Wat de EUDR eist
Verordening (EU) 2023/1115 gaat over rund, cacao, koffie, oliepalm, rubber, soja en hout. Volgens artikel 3 mag een product uit bijlage I alleen in de EU in de handel worden gebracht, op de markt worden aangeboden of worden uitgevoerd als het:
- ontbossingsvrij is: geproduceerd op grond die na de peildatum van 31 december 2020 niet is ontbost (artikel 2, punt 13);
- legaal geproduceerd is volgens de wetgeving van het land van productie;
- gedekt is door een zorgvuldigheidsverklaring of, voor primaire micro- of kleine marktdeelnemers in landen met een laag risico, door een eenmalige vereenvoudigde aangifte.
Marktdeelnemers, downstreammarktdeelnemers en handelaren
Verordening (EU) 2025/2650 van 19 december 2025 heeft de rollen opnieuw ingedeeld:
- Marktdeelnemer: brengt een relevant product als eerste in de EU in de handel, of voert het uit, zoals een importeur van cacaobonen. Marktdeelnemers passen due diligence toe, dienen vooraf een verklaring in via het EU-informatiesysteem en geven het referentienummer door aan hun afnemers (artikel 4, lid 7).
- Downstreammarktdeelnemer: brengt een relevant product in de handel of voert het uit dat gemaakt is van relevante producten die al door een verklaring zijn gedekt (artikel 2, punt 15 ter), zoals een chocolademaker die cacao bij een importeur koopt. De EUDR-FAQ van de Commissie (vraag 3.1.1) voegt toe dat elke wijziging van de GN-code je tot downstreammarktdeelnemer maakt, bijvoorbeeld als je groene koffie van een importeur brandt.
- Handelaar: iedereen anders die relevante producten op de markt aanbiedt, zoals een retailer die chocolade ongewijzigd doorverkoopt.
Downstreammarktdeelnemers en handelaren dienen geen verklaringen meer in. Volgens artikel 5 bewaren ze naam, postadres, e-mailadres en, als dat er is, webadres van hun leveranciers en zakelijke afnemers, en alleen de eerste in de rij, met een marktdeelnemer als leverancier, bewaart ook de referentienummers. Wie geen kmo is, registreert zich in het informatiesysteem en controleert bij concrete aanwijzingen of er due diligence is toegepast (artikel 5, leden 2 en 6).
Verordening (EU) 2024/3234 had de start al een jaar uitgesteld. De vereenvoudigingsevaluatie van de Commissie van 4 mei 2026 (COM(2026) 191) stelde geen wijzigingen van de verordeningstekst voor, maar Gedelegeerde Verordening (EU) 2026/2102 wijzigde bijlage I.
Wanneer de EUDR geldt
Dezelfde datums staan in de tijdlijn met regels op onze hub voor voedingsmiddelen.
29 juni 2023
In werking
Verordening (EU) 2023/1115 treedt in werking. Ze geldt niet voor producten die vóór deze datum zijn geproduceerd (artikel 1, lid 2).
18 september 2026
Nieuwe bijlage I in werking
Gedelegeerde Verordening (EU) 2026/2102, een dag eerder gepubliceerd, voegt producten toe, schrapt er andere en verduidelijkt de uitzonderingen.
30 december 2026
Verplichtingen gelden
De kernverplichtingen gelden voor marktdeelnemers, downstreammarktdeelnemers en handelaren (artikel 38, lid 2, zoals gewijzigd door Verordening (EU) 2025/2650).
30 juni 2027
Micro- en kleine marktdeelnemers
Ze gelden ook voor marktdeelnemers die natuurlijke persoon, micro- of kleine onderneming zijn en dat op 31 december 2024 al waren (artikel 38, lid 3).
30 december 2027
Nieuw toegevoegde producten
Producten die in 2026 zijn toegevoegd, vallen onder de scope, zoals oploskoffie, bevroren rundertongen en een deel van de palmoliederivaten.
Welke voedingsmiddelen onder de scope vallen
Bijlage I noemt producten per code van het geharmoniseerd systeem (GS). Een product dat er niet in staat, valt buiten de scope, ook als het een relevante grondstof bevat, met margarine van palmolie als voorbeeld in de FAQ (vraag 2.1), en er is geen minimumhoeveelheid of -waarde (vraag 2.3). Ga bij twijfelgevallen uit van de GN-classificatie die je douaneteam gebruikt.
De foodregels, zoals gewijzigd door Gedelegeerde Verordening (EU) 2026/2102:
| Grondstof | Codes in bijlage I voor food | Opmerkingen |
|---|---|---|
| Rund | ex 0102 levende runderen; ex 0201 en ex 0202 vlees; ex 0206 10, ex 0206 22 en ex 0206 29 eetbaar slachtafval; ex 1602 50 bereid of verduurzaamd vlees | Alleen het geslacht Bos, geen buffels of bizons. Bevroren tongen vanaf 30 december 2027. Leer geschrapt. |
| Cacao | 1801 bonen; 1802 doppen en afval; 1803 pasta; 1804 boter; 1805 poeder zonder toegevoegde suiker; 1806 chocolade en andere bereidingen die cacao bevatten | Voor een chocoladereep dekt de due diligence de cacaoproducten, niet andere ingrediënten zoals palmolie. |
| Koffie | 0901 koffie, al dan niet gebrand of cafeïnevrij, doppen en vliezen, koffiesurrogaten die koffie bevatten | Oploskoffie (2101 11 00) vanaf 30 december 2027. |
| Oliepalm | ex 1207 10 00 noten en pitten; ex 1511 palmolie; ex 1513 21 en ex 1513 29 palmpitolie; ex 2306 60 00 perskoeken; glycerol en vetzuren op basis van palm | Alleen Elaeis-soorten. Geharde palmolie (ex 1516 20) en meer derivaten vanaf 30 december 2027. |
| Soja | 1201 90 00 bonen, niet om te zaaien; 1208 10 meel; 1507 olie; 2304 perskoeken | Zaaibonen zijn geschrapt. |
De regel voor chocolade staat in het richtsnoerdocument van de Commissie (hoofdstuk 9) en in FAQ-vraag 1.3. Buiten de scope:
- Producten die niet in bijlage I staan, wat ze ook bevatten.
- Verpakking die alleen dient om een ander product te ondersteunen, te beschermen of te dragen, zoals de doos om een pak koffie (Gedelegeerde Verordening (EU) 2026/2102, FAQ-vraag 2.5). Verpakking die als zelfstandig product wordt verkocht, valt er wel onder. Voor verpakkingsregels, zie PPWR-verpakkingscompliance en productdata.
- Etiketten en marketingmateriaal die alleen bij een ander product horen, en monsters of producten die worden getest.
- Producten die vóór 29 juni 2023 zijn geproduceerd; bij runderen telt de geboortedatum (FAQ-vraag 8.3).
Welke data de EUDR oplevert, en waar die thuishoort
Artikel 9 bepaalt wat een marktdeelnemer per relevant product verzamelt en vijf jaar bewaart: een omschrijving met de relevante grondstoffen, de hoeveelheid, het land van productie, de geolocatie van elk perceel met de productieperiode, leveranciers, afnemers en bewijs. Percelen groter dan vier hectare, behalve voor runderen, vragen om polygonen (artikel 2, punt 28). Elke verklaring krijgt een referentienummer (artikel 33) en een verificatienummer (FAQ-vraag 3.6.1), en één verklaring kan meerdere zendingen dekken, zoals de vereenvoudigingsevaluatie opmerkt.
Voor downstreammarktdeelnemers en handelaren eist de FAQ (vraag 3.4) geen specifiek systeem, alleen dat de informatie binnen redelijke tijd terug te vinden is, en koppelt ze referentienummers aan inkomende productstromen, niet aan uitgaande. Dat wijst op een splitsing per niveau:
| Data | Niveau | Wie het nodig heeft | Waar het past |
|---|---|---|---|
| GN-code, EUDR-scope-indicator, toepassingsdatum | Product | Iedereen | PIM, gesynchroniseerd met de artikelstam in het ERP |
| Relevante grondstof en componenten binnen de scope | Product, receptuur | Fabrikanten, merkeigenaren | PIM |
| Land van productie | Partij | Marktdeelnemers | Due-diligencedossier van de marktdeelnemer, ERP per partij |
| Geolocatie en productieperiode | Partij | Marktdeelnemers | Due-diligencesysteem van de marktdeelnemer en het informatiesysteem |
| Referentienummers of aangifte-identificatienummers, hoeveelheden | Partij, zending | Marktdeelnemers, eerste downstreammarktdeelnemer of handelaar | Inkoop en goederenontvangst in het ERP |
| Naam, adres, e-mail en web van leveranciers en afnemers | Zakenpartner | Iedereen in de keten | ERP of leveranciersstamdata |
| Risicocategorie van het land | Land | Marktdeelnemers | Compliancetool, als referentiedata |
| Bewijs en certificaten | Leverancier, partij | Marktdeelnemers | Compliancetool, vanuit de PIM gelinkt waar het om productniveau gaat |
| Claims zoals "ontbossingsvrij" | Product | Merkeigenaren | PIM, met bewijs |
De PIM bewaart de stabiele productfeiten en beheerde waarden. Partijverwijzingen horen bij goederenontvangst, omdat één product onder veel verklaringen binnenkomt; een PIM kan het actuele nummer tonen, maar welk nummer welke levering dekte, leg je vast op de partij. Zie waar ERP stopt en PIM begint, en behandel de GN-code als elke andere classificatie: productclassificatie: GS1, ETIM en ECLASS.
Landenrisico
Uitvoeringsverordening (EU) 2025/1093 deelt Belarus, Noord-Korea, Myanmar en Rusland in als hoog risico en noemt de landen met een laag risico, waaronder alle EU-lidstaten, Ghana en Vietnam. Elk ander land, zoals Brazilië, Ivoorkust en Indonesië, heeft een standaardrisico. Een laag risico maakt vereenvoudigde due diligence mogelijk (artikel 13), maar geolocatie blijft verplicht (FAQ-vraag 1.28). In november 2026 vonden we geen wijziging in EUR-Lex; artikel 29, lid 2, laat bijwerken toe zo vaak als nodig, dus bewaar de categorie als gedateerde referentiedata.
Vijf stappen om de productdata klaar te maken
Afbakenen
Geef elk artikel een 8-cijferige GN-code in de PIM en leid de scope-indicator, de grondstof en de toepassingsdatum af uit een opzoektabel van bijlage I met versiebeheer. Leg ook je rol per productstroom vast: marktdeelnemer voor import, downstreammarktdeelnemer waar verwerking de GN-code verandert, handelaar waar je ongewijzigd doorverkoopt.
Verzamelen
Marktdeelnemers verzamelen per partij de gegevens uit artikel 9, inclusief geolocatie. Verderop in de keten verzamelen bedrijven gegevens van leveranciers en afnemers, en de eerste in de rij de referentienummers. Spreek af waar leveranciers die nummers vermelden, zoals op de pakbon, zodat goederenontvangst ze vastlegt.
Beoordelen
Marktdeelnemers beoordelen en beperken het risico (artikelen 10 en 11), met de landencategorie als één input. Downstream controleer je de volledigheid: elke levering binnen de scope van een marktdeelnemer heeft een referentienummer, elk leveranciersrecord is compleet.
Verklaren
Marktdeelnemers dienen de verklaring in voordat ze het product in de handel brengen en sturen het referentienummer naar hun afnemers. Downstreammarktdeelnemers en handelaren die geen kmo zijn, registreren zich in het informatiesysteem. De PIM dient niets in; die levert de productfeiten die de verklaring herhaalt.
Bewaren
Marktdeelnemers bewaren hun verklaringen vijf jaar na indiening en de gegevens uit artikel 9 vijf jaar na het in de handel brengen of de uitvoer (artikel 4, lid 3, en artikel 9, lid 1). Downstreammarktdeelnemers en handelaren bewaren gegevens van leveranciers en afnemers en de referentienummers minstens vijf jaar (artikel 5, lid 4). Koppel referentienummers aan inkomende partijen. Bij concrete aanwijzingen informeer je meteen de bevoegde autoriteit en je afnemers (artikel 5, lid 5).
Behandel EUDR-attributen zoals allergenendata: met eigenaren, beheerde waarden en blokkerende regels (zie productdatakwaliteit en governance).
"Ontbossingsvrij" op de verpakking of online
Sancties
Lidstaten stellen de sancties vast, maar artikel 25, zoals gewijzigd, bepaalt wat ze moeten omvatten: boetes waarvan het maximum voor een rechtspersoon "minstens 4 % van de totale jaaromzet in de hele Unie" van de marktdeelnemer, downstreammarktdeelnemer of handelaar bedraagt, in het voorgaande boekjaar; confiscatie van de producten en de opbrengsten; uitsluiting van maximaal 12 maanden van overheidsopdrachten en overheidsfinanciering; en, bij ernstige of herhaalde inbreuken, een tijdelijk verbod om producten in de handel te brengen. Autoriteiten kunnen ook eisen dat producten uit de handel worden genomen of worden teruggeroepen (artikel 24). In Nederland controleert de NVWA de naleving; in Duitsland controleert de BLE marktdeelnemers en handelaren, en zijn de deelstaten verantwoordelijk voor de primaire productie.
Checklist voor een PIM- of datateam
- Elk voedingsartikel heeft een 8-cijferige GN-code, beheerd door één team en gevalideerd tegen een codelijst.
- Een gedateerde opzoektabel van bijlage I stuurt de scope-indicator, de grondstof en de toepassingsdatum.
- Producten die vanaf 30 december 2027 onder de regels vallen, zoals oploskoffie, zijn nu al gemarkeerd.
- Het ERP legt referentienummers vast bij goederenontvangst en koppelt ze aan de partij.
- Claims over ontbossing zijn beheerde waarden in de PIM, met bewijs en een goedkeurder.
- Je hebt met retailers op je datapool afgesproken welke EUDR-velden ze verwachten, als ze die al verwachten; zie GDSN voor food in Nederland. Een groothandel die in de EU inkoopt en ongewijzigd doorverkoopt, is een handelaar; zie productdata voor foodservice.
Hoe je verder gaat
Veelgestelde vragen
Wanneer geldt de EUDR voor voedingsbedrijven?
Verordening (EU) 2023/1115, zoals gewijzigd door Verordening (EU) 2025/2650, geldt vanaf 30 december 2026. Marktdeelnemers die natuurlijke persoon, micro- of kleine onderneming zijn, en dat op 31 december 2024 al waren, volgen op 30 juni 2027. Producten die in 2026 aan bijlage I zijn toegevoegd, zoals oploskoffie, vallen er vanaf 30 december 2027 onder.
Welke voedingsmiddelen vallen onder de EUDR?
Alleen producten waarvan de code in bijlage I staat. Voor food zijn dat onder meer rundvlees en slachtafval, cacaobonen, -pasta, -boter, -poeder en chocolade, koffie, palmolie en palmpitolie, en sojabonen, -meel en -olie. Een product dat er niet in staat, valt erbuiten, ook als het de grondstof bevat; de FAQ van de Europese Commissie noemt margarine van palmolie als voorbeeld.
Moet ik een zorgvuldigheidsverklaring indienen als ik cacao koop bij een EU-importeur?
Nee. Sinds Verordening (EU) 2025/2650 dient alleen de marktdeelnemer die het product als eerste in de EU in de handel brengt, of uitvoert, een verklaring in. Een chocolademaker die bij een importeur koopt, is een downstreammarktdeelnemer: die verzamelt gegevens van leveranciers en afnemers en bewaart de referentienummers die de leverancier doorgeeft, minstens vijf jaar.
Hoort geolocatiedata in de PIM?
Meestal niet. De marktdeelnemer verzamelt de geolocatie van de percelen per partij en neemt die op in de zorgvuldigheidsverklaring in het EU-informatiesysteem. De PIM bewaart productfeiten zoals de GN-code, de scope-indicator en de relevante grondstof, terwijl verwijzingen per partij bij inkoop in het ERP horen.
Heeft een chocoladereep met palmolie due diligence op de palmolie nodig?
Volgens de richtsnoeren en de FAQ van de Commissie niet. Voor een chocoladereep onder code 1806 dekt de due diligence de producten die onder cacao staan, zoals cacaopoeder en cacaoboter, en niet de palmolie.
Mag ik mijn chocolade ontbossingsvrij noemen?
Wees voorzichtig. Zodra de EUDR geldt, moet elk product binnen de scope op de EU-markt ontbossingsvrij zijn, en Richtlijn (EU) 2024/825 verbiedt om een wettelijke eis voor een hele productcategorie als onderscheidend kenmerk te presenteren. Laat de formulering toetsen door je juridische team.
Diagnose
Heb je eigenlijk wel een PIM nodig?
Draai eerst de complexiteitsindex voordat je software budgetteert of een systeemintegrator inhuurt.
Budget
Maak een eerste TCO-berekening
Zet de vorm van je catalogus in minder dan tien minuten om in een kostenrange voor drie jaar.
